Czynności Notarialne

Czynności Notarialne

Czynności notarialnych dokonuje wyłącznie notariusz lub jego zastępca (asesor notarialny lub emerytowany notariusz). Przy dokonywaniu czynności notariusz powinien czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i interesów stron oraz innych osób, dla których czynność notarialna może spowodować skutki prawne. Notariusz jest zobowiązany udzielać stronom wyjaśnień dotyczących dokonywanych czynności, w tym pouczać o uprawnieniach urzędu skarbowego dotyczących wartości przedmiotu czynności, podstawie prawnej i sposobie obliczania opłaty skarbowej i podatku od darowizny, oraz zaniechaniu ich poboru.

Akty i dokumenty powinny być sporządzane w sposób zrozumiały i przejrzysty, choć oczywiście bardzo często wymogi prawne dotyczące konkretnej czynności powodują, że strony nie są w stanie w pełni zrozumieć jej treści lub odbiega ona od ich wyobrażeń lub oczekiwań. W takich sytuacjach rola notariusza polegać musi na cierpliwym wyjaśnieniu sensu i skutków poszczególnych zapisów objętych czynnością.

Notariusz zobowiązany jest stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności, w pierwszej kolejności na podstawie dowodów osobistych lub paszportów, w ich braku w inny sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do tożsamości osób biorących udział w czynności (np. na podstawie innych dokumentów ze zdjęciem, oświadczeń osób znających stronę i posiadających dokumenty tożsamości). Notariusz może odstąpić od ustalania tożsamości w powyższy sposób w stosunku do osób osobiście mu znanych. Sposób stwierdzenia tożsamości notariusz określa w sporządzanym dokumencie.

Zgodnie z art. 79. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie notariusz dokonuje następujących czynności:

  • Notariusz sporządza akt notarialny, jeżeli wymaga tego przepis prawa lub taka jest wola stron. Do najczęstszych przypadków możemy zaliczyć umowy sprzedaży, darowizny zamiany dotyczące nieruchomości albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Formy aktu notarialnego wymagają również umowy o dożywocie, zniesienia współwłasności nieruchomości, działu spadku, podziału majątku wspólnego, umowy majątkowe małżeńskie, a także oświadczenia właściciela o ustanowieniu przez niego użytkowania, służebności lub hipoteki. Nadto formy takiej wymagają niektóre czynności prawa handlowego np. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialności, umowa spółki akcyjnej.
  • Notariusz dokonuje także czynności z zakresu prawa spadkowego sporządzając:
    • testamenty,
    • umowy zrzeczenia się dziedziczenia,
    • protokoły przyjęcia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku,
    • protokoły otwarcia i ogłoszenia testamentu,
    • akty poświadczenia dziedziczenia,
    • umowy zbycia spadku i działu spadku
  • notariusz spisuje protokoły walnych zgromadzeń organizacji społecznych, stowarzyszeń, spółdzielni, spółek i innych osób prawnych w przypadkach prawem przewidzianych. notariusz spisuje również protokoły w celu stwierdzenia  przebiegu pewnych czynności i zdarzeń wywołujących skutki prawne, a w szczególności dotyczące stawiennictwa stron i złożonych przez nie oświadczeń, a także – na żądanie strony obecnej – niestawiennictwa strony drugiej. protokoły spisuje się w formie aktu notarialnego.
  • notariusz poświadcza:
    • własnoręczność podpisu
    • zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem,
    • datę okazania dokumentu,
    • pozostawanie  osoby przy życiu lub w określonym miejscu.
  • Na żądanie strony notariusz doręcza na piśmie oświadczenia, mogące mieć skutki prawne, wskazanej osobie. Z dokonanej czynności notariusz spisuje protokół.
  • Notariusz przyjmuje na przechowanie wszelkiego rodzaju dokumenty, nawet w kopertach zamkniętych. Notariusz także w związku z dokonywaną w jego kancelarii czynnością ma prawo przyjąć na przechowanie, w celu wydania ich osobie wskazanej przy złożeniu lub jej następcy prawnemu, papiery wartościowe albo pieniądze w walucie polskiej lub obcej. Dla udokumentowania tych czynności notariusz prowadzi specjalne konto bankowe. Zarówno z przyjęcia dokumentu na przechowanie jak i z przyjęcia depozytu notariusz spisuje protokół.
  • Notariusz sporządza protesty weksli i czeków stosując przepisy prawa właściwe dla tych czynności.